Κώδικας Δεοντολογίας

ΔΕΔΟΜΈΝΑ ΚΑΙ ΓΡΑΦΉΜΑΤΑ


Η εξοικείωση των Δημοσιογράφων με τη «δημοσιογραφία δεδομένων» είναι  πολύ σημαντική, καθώς μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν ως εργαλείο για την προσέγγιση και εξακρίβωση της αλήθειας. Οι Δημοσιογράφοι οφείλουν να είναι προσεκτικοί, τόσο αναφορικά με την αξιοπιστία των γραφικών και αριθμητικών πηγών, όσο και με τον τρόπο που παρουσιάζουν τις ιστορίες τους με τη μορφή αριθμών και εικόνων. Να διαφυλάττουν την ακρίβεια στη δημοσιογραφία δεδομένων, να αξιολογούν τις πηγές, καθώς και να γνωρίζουν τους κινδύνους από τον τρόπο παρουσίασης των δεδομένων. Η ακρίβεια είναι, ίσως, το κυρίαρχο μέλημα Δημοσιογράφων που δουλεύουν πάνω σε κάθε μορφής δεδομένα. Αριθμοί, χάρτες και διαγράμματα φέρουν έναν αέρα «αδιαμφισβήτητης αλήθειας», που λείπει συχνά από άλλα είδη πληροφοριών, τα οποία, όμως, υπόκεινται εξίσου στον κίνδυνο χειραγώγησης. Εφόσον ένα μεγάλο ποσοστό δημοσιογραφικών πηγών χρησιμοποιούν δεδομένα, ο στατιστικός αναλφαβητισμός καταλήγει να είναι πολύ επικίνδυνος. Οι συντάκτες/συντάκτριες  πρέπει να είναι το ίδιο συγκεκριμένοι στη γλώσσα των δεδομένων, όπως είναι και όταν περιγράφουν γεγονότα για τα οποία δεν υπάρχει χώρος για ασάφειες και σύγχυση. Κατά την παρουσίαση των δεδομένων, οι απλοί αριθμοί δεν λένε σχεδόν τίποτα σχετικά με το πότε αυτοί είναι μεγαλύτεροι ή μικρότεροι απ’ ό,τι θα έπρεπε ή αν είναι τα καλύτερα/χειρότερα σε μια περιοχή/χώρα στον κόσμο. Παρουσιάζοντάς τα όμως εντός ενός ευρύτερου ή ακόμη και μόνο ιστορικού πλαισίου, βοηθάει ώστε αυτά να αποκτήσουν περισσότερο νόημα. Οι οπτικές αναπαραστάσεις των δεδομένων μπορούν να χειραγωγηθούν, τόσο από την πηγή όσο και από τον δημοσιογράφο. Σε ένα διάγραμμα, για παράδειγμα, αν οι γραμμές βάσης που χρησιμεύουν για συγκρίσεις, δεν ξεκινούν από το μηδέν, μπορεί να είναι ιδιαίτερα παραπλανητικές (μια μπάρα μπορεί να φαίνεται διπλάσια σε ύψος από μια άλλη, αλλά στην πραγματικότητα να είναι μόνο κατά μία εκατοστιαία μονάδα μεγαλύτερη). Είναι πολλές οι περιπτώσεις όπου το άθροισμα των ποσοστών σε μια απεικόνιση είναι μεγαλύτερο ή υπολείπεται του 100%. Επίσης, σε ένα γράφημα πίτας, ένα κομμάτι που βρίσκεται στο φόντο, μπορεί, λόγω της απόστασης, να φαίνεται μικρότερο από ένα ακριβώς ίδιο, που βρίσκεται μπροστά και ας υπάρχει ετικέτα. Γι’ αυτόν το λόγο, η χρήση τρισδιάστατων εφέ στα διαγράμματα είναι καλό να αποφεύγεται, καθώς μπορεί να προκαλεί παραμορφώσεις στις αναλογίες. Μερικές φορές, όταν δημοσιεύουν ανεπεξέργαστα δεδομένα, οι Δημοσιογράφοι μπορεί να μην είναι σε θέση να ελέγξουν κάθε στήλη και κάθε γραμμή. Σε αυτήν την περίπτωση, εναπόκειται στην κρίση τους να αποφασίσουν για τις διαδικασίες που σχετίζονται με το «δικαίωμα απάντησης» εκ μέρους της πηγής ή των θιγόμενων από τη δημοσίευση ατόμων, καθώς επίσης και για τη γλώσσα η οποία συνοδεύει τις πληροφορίες που δημοσιεύουν, προσφέροντας καθοδήγηση στους αναγνώστες και χρήστες για τον βαθμό αξιοπιστίας αυτών των πληροφοριών. Οι Δημοσιογράφοι πρέπει, επίσης, να είναι πολύ προσεκτικοί στο θέμα της προστασίας των πηγών τους, όταν δημοσιεύουν δεδομένα από διαρροή. Ο δημοσιογράφος οφείλει να χρησιμοποιεί γραφήματα από έγκυρες πηγές. Δεν κάνει προβολή, υπόθεση ή εκτίμηση σε ένα γραφικό. Ο δημοσιογράφος δημιουργεί χάρτες σε οπτικά άρτιες και αρμόζουσες προδιαγραφές, με σκοπό να δώσει μια ακριβή αναπαράσταση των δεδομένων. Η πληροφορία πρέπει να είναι ξεκάθαρη και συνοπτική. Ο δημοσιογράφος δεν διαστρεβλώνει ή μεταβάλλει δεδομένα, ώστε να ταιριάζουν στις ανάγκες της οπτικοποίησής τους. Παράλληλα, ο δημοσιογράφος επισημαίνει τις πηγές και διαθέτει ελεύθερα τα δεδομένα σε κάθε γραφικό που δημιουργεί, ακόμη και σε ό, τι αφορά τα γραφήματα τα οποία δημιούργησαν Δημοσιογράφοι στο πλαίσιο μιας βάσης δεδομένων.           Όταν ο δημοσιογράφος έρχεται σε επαφή με δημόσιες υπηρεσίες και φορείς για να ζητήσει στοιχεία, πρέπει να φροντίζει πάντα να τα ζητάει σε επεξεργάσιμη μορφή. Αναφέρεται πάντα η πηγή των δεδομένων, πραγματοποιούνται δειγματοληπτικοί έλεγχοι και δίνονται σαφείς γενικές  ερμηνείες. Σε περίπτωση δημοσίευσης ακατέργαστων δεδομένων, οι Δημοσιογράφοι μπορεί να μην είναι σε θέση να ελέγξουν κάθε στοιχείο, κάθε σειρά ή στήλη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να αποφασίζουν οι ίδιοι για τις πρακτικές που θα ακολουθούν για να δίνουν το δικαίωμα «απάντησης» στην πηγή, καθώς και για τη γλώσσα που πλαισιώνει τις πληροφορίες και καθοδηγεί τους χρήστες σχετικά με την αξιοπιστία τους. Συστήνεται να δίνεται η δυνατότητα στους χρήστες να ενημερώνουν τους εκδότες - δημοσιογράφους για τυχόν λάθη στα δεδομένα που χρήζουν περαιτέρω ελέγχων.

  • Όταν ο δημοσιογράφος έρχεται σε επαφή με δημόσιες υπηρεσίες και φορείς για να ζητήσει στοιχεία/δεδομένα, πρέπει να φροντίζει πάντα να τα ζητάει σε επεξεργάσιμη μορφή
  • Να αναφέρεται πάντα η πηγή των δεδομένων
  • Οι αριθμοί και όλα τα δεδομένα να ανανεώνονται συχνά και να πραγματοποιούνται δειγματοληπτικοί έλεγχοι
  • H χρήση του 3D στα γραφικά μπορεί να στρεβλώσει τις αναλογίες σε ένα γράφημα. Προσθέτει «θόρυβο», γι’ αυτό καλό είναι να αποφεύγεται
  • Να δίνονται περισσότερο συνολικές και λιγότερο προσωπικές λεπτομέρειες, ώστε η ιστορία να είναι πιο ξεκάθαρη και κατανοητή
  • Σε περίπτωση δημοσίευσης ακατέργαστων δεδομένων, οι Δημοσιογράφοι μπορεί να μην είναι σε θέση να ελέγξουν κάθε στοιχείο, κάθε σειρά ή στήλη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να αποφασίζουν οι ίδιοι για τις Πρακτικές που θα ακολουθούν για να δίνουν το δικαίωμα «απάντησης» στην πηγή, καθώς και για τη γλώσσα που πλαισιώνει τις πληροφορίες και καθοδηγεί τους χρήστες
  • Συστήνεται να δίνεται η δυνατότητα στους χρήστες να ενημερώνουν τους εκδότες - δημοσιογράφους για τυχόν λάθη στα δεδομένα που χρήζουν περαιτέρω ελέγχων. Είναι μια πολύ σημαντική διαδικασία διάδρασης με πολλά οφέλη για το Μέσο

ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ

Συμπληρώστε όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά, για να γίνετε μέλος της ΕΝ.Ε.Δ