ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ

Αποδοχή - Άρνηση Δώρων και Βραβείων

Πρακτικές

  • Το είδος και η αξία του δώρου επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τόσο τη στάση που θα κρατήσει ο δημοσιογράφος, όσο και τον αντίκτυπο στην κοινή γνώμη. Εάν είναι ευτελές δεν δημιουργείται πρόβλημα. Για δώρα μεγαλύτερης αξίας (π.χ. ένα ακριβό κινητό τηλέφωνο) συστήνεται να χαρίζονται σε φιλανθρωπικές οργανώσεις ή να επιστρέφονται, προκειμένου και να μην προκύπτει σχέση εξάρτησης μεταξύ δωρητή και δημοσιογράφου και βεβαίως να μη δημιουργείται η αίσθηση ότι υπάρχει μια τέτοια σχέση. 
  • Σε κάθε περίπτωση, η εξαργύρωση ενός δώρου ή η μεταπώλησή του από το δημοσιογράφο-αποδέκτη είναι παντελώς απαράδεκτη, καθώς ενισχύει την αίσθηση του χρηματισμού. 
  • Μια σημαντική παράμετρος που αφορά το δώρο, είναι αν αυτό προσφέρεται προσωπικά σε ένα δημοσιογράφο ή σε μια ομάδα δημοσιογράφων. Έτσι, ένα δώρο που δόθηκε σε όλους εκείνους που κάλυψαν μια συνέντευξη Τύπου θεωρείται ότι μπορεί να γίνει αποδεκτό (εφόσον η αξία του βρίσκεται σε λογικά – ηθικώς μη μεμπτά όρια), σε σύγκριση με ένα δώρο που δόθηκε κρυφά και ατομικά, ενδεχομένως σε αντάλλαγμα για ένα 
ορισμένο είδος της κάλυψης. 
  • Είναι σημαντικό ότι η συστηματική αποδοχή δώρων, ιδιαίτερα αν πρόκειται για χρήματα και όχι για αντικείμενα, δημιουργεί σχέση εξάρτησης και αναπόφευκτα επηρεάζει, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, την αξιοπιστία του δημοσιογράφου. Πολύ περισσότερο αν έχει να κάνει με την ένταξη σε κάποια κρυφή και άτυπη κατάσταση μισθοδοσίας μιας μεγάλης εταιρείας ή κάποιου οργανισμού. 
  • Πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες είναι αναγκασμένοι να δέχονται κάποια «ενίσχυση», καθώς δεν έχουν την δυνατότητα να πληρώσουν για να καλύψουν δημοσιογραφικά μια έκθεση ή ένα συνέδριο. Σε αυτή την περίπτωση θεωρείται σκόπιμο να αναφέρουν οι ίδιοι, στο ρεπορτάζ τους, το χορηγό τους. 
  • Σε πολυήμερες δημοσιογραφικές αποστολές που μπορεί να έχουν και λίγο το χαρακτήρα του ταξιδιού αναψυχής, ιδιαίτερα αν ο δημοσιογράφος είναι καλεσμένος μαζί με τον/την σύζυγο/συνοδό του, πρέπει να προκύπτει ρεπορτάζ στο οποίο οπωσδήποτε θα αναφέρεται η εταιρεία-διοργανωτής. 
  • Πολλές φορές, ιδιαίτερα σε αποστολές εκτός συνόρων, προσφέρονται δώρα στο πλαίσιο της φιλοξενίας. Η μη αποδοχή του δώρου σε αυτήν την περίπτωση, θα μπορούσε να προσβάλλει τον οικοδεσπότη. Στις περιπτώσεις που το δώρο είναι ιδιαίτερα ακριβό και μπορεί να εκληφθεί ως απόπειρα επηρεασμού της ποιότητας του τελικού δημοσιογραφικού «προϊόντος» προτείνεται η προσφορά του για φιλανθρωπικούς σκοπούς αργότερα. 
  • Δωρεάν εισιτήρια για παραστάσεις, αθλητικές διοργανώσεις και πάσης φύσεως θεάματα μπορεί να εντάσσονται στο πλαίσιο της διευκόλυνσης της άσκησης του επαγγέλματος. 
  • Εκπτώσεις για υπαλλήλους Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) από εταιρείες telcos, αεροπορικές εταιρείες κ.λπ. πρέπει να γίνονται αποδεκτές μόνο εάν προσφέρονται και σε άλλου τύπου εταιρείες - όχι μόνο σε ΜΜΕ. 
  • Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν πρόκειται για δώρα που δίνονται εκ των υστέρων και μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελούν ανταμοιβή για κάποια συγκεκριμένη υπηρεσία (π.χ. στα μέλη μιας επιτροπής δημοσιογράφων που ψηφίζουν για την ανάδειξη της καλύτερης ταινίας, του καλύτερου βιβλίου, του καλύτερου αυτοκινήτου κλπ.). Τέτοια δώρα πρέπει να επιστρέφονται και 
μάλιστα η επιστροφή αυτή να δημοσιοποιείται με εύσχημο τρόπο.
Δύο πρότυπα από τους New York Times
ι. Δείγμα επιστολής άρνησης δώρου

Αγαπητέ κύριε,
Πρόσφατα παρέλαβα το δώρο σας και ομολογώ ότι ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για εμένα.
Σας ευχαριστώ που με σκεφτήκατε. Ωστόσο, αποδεχόμενος το δώρο σας, έρχομαι σε πολύ δύσκολη θέση, δεδομένου ότι οι New York Times δεν ενθαρρύνουν τους συντάκτες και τους ρεπόρτερ να δέχονται οτιδήποτε προέρχεται από τα πρόσωπα ή τις ομάδες που «καλύπτουν».
Η εφημερίδα δε θα ήθελε να διακινδυνεύσει την ακεραιότητά της, αφήνοντας το αναγνωστικό κοινό με την υπόνοια ότι θα μπορούσε να καλύψει ένα θέμα πιο διεξοδικά ή να παραποιήσει τα αμφιλεγόμενα στοιχεία του, όταν τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν εκφράσει την εκτίμησή τους για την προσπάθεια που γίνεται.
Για το λόγο αυτόν, πρέπει να σας επιστρέψω το δώρο σας, με την ελπίδα ότι κατανοείτε τη θέση μας. Τελειώνοντας την επιστολή μου, σας παρακαλώ δεχθείτε την έκφραση του σεβασμού μου, ελπίζοντας ότι θα δοκιμάσετε ένα ελάχιστο μέρος της εκτίμησης που δοκίμασα γράφοντάς την.
Με εκτίμηση,

ιι. Δείγμα επιστολής άρνησης βραβείου (δίχως τη συμμετοχή του συντάκτη, αυτόκλητου βραβείου)

Αγαπητέ κύριε,
Η πρόσφατη επιστολή που παρέλαβα με ενημέρωσε ότι είχα επιλεγεί να παραλάβω ένα βραβείο από ........... και ομολογώ ότι ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για εμένα.
Σας ευχαριστώ που με σκεφτήκατε. Με απεριόριστη εκτίμηση για τα αισθήματά σας στο πρόσωπό μου, αλλά και την εν λόγω βράβευση, θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι η απόφασή σας με θέτει σε πολύ δύσκολη θέση.
Οι New York Times δεν ενθαρρύνουν τους συντάκτες και τους ρεπόρτερ να αποδέχονται βραβεία που απονέμονται από τα πρόσωπα ή τις εταιρείες που σχετίζονται με ενδιαφέρον για τα θέματα που «καλύπτονται» από τους δικαιούχους στην απονομή.
Η εφημερίδα δε θα ήθελε να διακινδυνεύσει την ακεραιότητά της, αφήνοντας το αναγνωστικό κοινό με την υπόνοια ότι θα μπορούσε να καλύψει ένα θέμα πιο προσεκτικά ή θα μπορούσε να παραποιήσει τα επίμαχα στοιχεία του, επειδή τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν επιβραβεύσει τους συντάκτες της για την προσπάθεια που γίνεται.
Για το λόγο αυτόν πρέπει να αρνηθώ το βραβείο, με την ελπίδα ότι κατανοείτε τη θέση μας. Τελειώνοντας την επιστολή μου, σας παρακαλώ δεχθείτε την έκφραση του σεβασμού μου, ελπίζοντας ότι θα δοκιμάσετε ένα ελάχιστο μέρος της εκτίμησης που δοκίμασα γράφοντάς τη.
Με εκτίμηση,

ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ

Συμπληρώστε όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά, για να γίνετε μέλος της ΕΝ.Ε.Δ