Κώδικας Δεοντολογίας

ΧΟΡΗΓΊΕΣ – ΔΩΡΕΈΣ

Ο Οργανισμός δημοσιοποιεί αναλυτικά και σε τακτικά διαστήματα κάθε σχετική αναφορά δωρεάς. Ξεκαθαρίζει, επίσης, ότι υπάρχει αυστηρή διαχωριστική γραμμή μεταξύ χρηματοδότησης και παρέμβασης έναντι της αυτονομίας της ενημερωτικής διαδικασίας και τήρησης των Κωδίκων Δεοντολογίας. Η αυστηρή διαχωριστική γραμμή συνιστά μηδενική παρέμβαση κατά τη διαδικασία παραγωγής πληροφορίας μέχρι το τελικό δημοσιογραφικό προϊόν, πλήρη διαφάνεια στις σχέσεις και αυτονομία.      Στην περίπτωση που κάποιο φυσικό πρόσωπο ή ίδρυμα προσφέρει ένα ποσό για ένα συγκεκριμένο θέμα, όπως η προσφυγική κρίση, ή θέματα επικαιρότητας σχετικά με επιχειρήσεις, ή και τεχνολογικής καινοτομίας, πρέπει να τεθούν από την αρχή με σαφήνεια οι κανόνες για τη σχέση μεταξύ χρηματοδότη και δημοσιογράφου. Η καλύτερη περίπτωση είναι να μην υπάρχει παρέμβαση, αλλά ο χρηματοδότης να ενδιαφέρεται μόνο για την κάλυψη του θέματος και η ευθύνη του περιεχομένου να αφορά τον δημοσιογράφο. Σε περίπτωση που υπάρχει επιθυμία για προεπισκόπηση ή παρέμβαση στο περιεχόμενο του άρθρου ή αποκαλυφθεί ότι υπήρχε «κρυφή ατζέντα», ο δημοσιογράφος οφείλει να καταγγείλει το θέμα ή να αρνηθεί οιαδήποτε μορφή χρηματοδότησης ή δώρου, καθώς και οποιαδήποτε παρέμβαση. Οι αναγνώστες πρέπει να έχουν πλήρη εικόνα για τη χρηματοδότηση (δωρητές, χορηγοί, υποστηρικτές), αλλά και το αναλυτικό μοντέλο οργανογράμματος της εταιρείας, καθώς και τις πάγιες αποζημιώσεις του ανώτερου και ανώτατου προσωπικού διοίκησης και των υψηλόμισθων Δημοσιογράφων. Είναι σημαντικό ο δημοσιογράφος να αποφύγει την παγίδα της προσαρμογής της δουλειάς του, σύμφωνα με τους όρους ενός διαγωνισμού (κριτήρια έκτασης κειμένου, διάρκειας βίντεο ή συγκεκριμένης προσέγγισης ενός θέματος για παράδειγμα), με μοναδικό στόχο τη συμμετοχή και τη διάκριση. Οι περισσότεροι Δημοσιογράφοι νιώθουν ικανοποίηση, όταν διακρίνονται σε διαγωνισμούς που διοργανώνονται από δημοσιογραφικές ενώσεις, με δημοσιογράφους ως κριτές. Ο φορέας διοργάνωσης πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικός του αντικειμένου πάνω στο οποίο δραστηριοποιείται ο ίδιος ο δημοσιογράφος και να αντανακλά τις δικές του αξίες, καθώς και του Μέσου στο οποίο εργάζεται. Ο δημοσιογράφος που αποδεδειγμένα σέβεται τις αξίες του επαγγέλματός του, θα πρέπει να συμμετάσχει σε αντίστοιχους διαγωνισμούς.  Στην περίπτωση των βραβείων που προέρχονται από μη δημοσιογραφικούς ομίλους, όπως δικηγορικούς συλλόγους, ομάδες κοινωνικού ακτιβισμού, πολιτικούς φορείς και εταιρείες, ακόμη κι αν το πάνελ των κριτών αποτελείται από συναδέλφους δημοσιογράφους: Σχεδόν πάντα εγείρονται ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια και το μοντέλο σχέσης που μπορεί να διατηρείται μεταξύ των δύο πλευρών. Η ουδετερότητα του ρεπορτάζ ενός δημοσιογράφου, που μελλοντικά μπορεί να καλύψει τη δράση τέτοιων επαγγελματικών, ακτιβιστικών ή πολιτικών φορέων ή ομάδων, μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Οι Δημοσιογράφοι δεν δέχονται βραβεία από επιχειρηματικούς οργανισμούς, έστω κι αν οι τελευταίοι δεν έχουν καμιά ιδεολογική τοποθέτηση. Διασφαλίζουν, κατά αυτό τον τρόπο, την ανεξαρτησία τους απέναντι στο ενδεχόμενο παροχής δωρεάν δημοσιότητας, που πιθανώς θα λάμβανε χώρα, μέσω της βράβευσής τους, για την εν λόγω εταιρεία. Αυτό ισχύει ακόμη και στην περίπτωση που η βράβευση, ναι μεν έρχεται από κάποιο δημοσιογραφικό όμιλο, αλλά αναφέρεται το όνομα κάποιας εταιρείας ως χορηγού. Στην περίπτωση διάκρισης χωρίς να έχει προηγηθεί εκ μέρους του/της δημοσιογράφου ενδιαφέρον συμμετοχής, τότε ο Οργανισμός -ή ο δημοσιογράφος του- έχει την επιλογή να αρνηθεί το βραβείο, με δημόσια δήλωσή του ή με γραπτή επιστολή προς τους διοργανωτές. Εάν δεχτεί το βραβείο, και δημοσιεύσει το γεγονός της βράβευσης, να τονίσει σε δημοσίευση ότι αποκλείει οποιαδήποτε υπόνοια εκδούλευσης. Μπορεί, τέλος, να αγνοήσει εντελώς τη βράβευση, μη μπαίνοντας στη διαδικασία να την αποδεχτεί ούτε να τη δημοσιοποιήσει. Εξυπακούεται ότι ο δημοσιογράφος δεν θα πρέπει να έχει δεχθεί κάποιου είδους δώρο, υλικό ή χρηματικό, από τον φορέα που διοργανώνει τον διαγωνισμό ούτε να έχει προσωπικές σχέσεις με κάποιον από την κριτική επιτροπή. Η αποδοχή δώρων από δημοσιογράφους μπορεί να επηρεάσει την αντικειμενικότητα και την ποιότητα της ενημέρωσης ή/και να οδηγήσει σε αμφισβήτηση της αμεροληψίας ενός δημοσιογράφου (ή συνολικά του Οργανισμού). Είτε πρόκειται για καλοπροαίρετη χειρονομία, στο πλαίσιο της φιλοξενίας του/της δημοσιογράφου από κάποια εταιρεία ή οποιονδήποτε άλλο οργανισμό, είτε πρόκειται για έμμεση χρηματοδότηση, μπορεί να εκληφθεί ως κίνηση που αποσκοπεί στον έμμεσο επηρεασμό της άποψης του Μέσου. Κατά συνέπεια, το ερώτημα για το αν μπορεί ένας δημοσιογράφος να δέχεται δώρα, χωρίς να βάζει σε κίνδυνο -ενώπιον της κοινής γνώμης και των συναδέλφων του- την εγκυρότητα της άποψης και της πληροφόρησης που παρέχει, είναι και υπαρκτό, και καίριο.  Το είδος και η αξία του δώρου επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό, τόσο τη στάση που θα κρατήσει ο δημοσιογράφος όσο και τον αντίκτυπο στην κοινή γνώμη. Εφόσον το δώρο είναι ευτελές, δεν δημιουργείται πρόβλημα. Τα δώρα μεγαλύτερης αξίας πρέπει να χαρίζονται σε φιλανθρωπικές οργανώσεις ή να επιστρέφονται, προκειμένου και να μην προκύπτει σχέση εξάρτησης μεταξύ δωρητή και δημοσιογράφου και βεβαίως να μη δημιουργείται η αίσθηση ότι υπάρχει μια τέτοια σχέση. Σε κάθε περίπτωση, η εξαργύρωση ενός δώρου ή η μεταπώλησή του από τον δημοσιογράφο-αποδέκτη είναι παντελώς απαράδεκτη, καθώς ενισχύει την αίσθηση του χρηματισμού. Μια σημαντική παράμετρος που αφορά το δώρο είναι αν αυτό προσφέρεται προσωπικά σ’ έναν δημοσιογράφο ή σε μια ομάδα Δημοσιογράφων (π.χ. σε ταξιδιωτικούς συντάκτες/συντάκτριες που έχουν προσκληθεί από κάποιον επιχειρηματία-φορέα-δήμο). Έτσι, ένα δώρο που δόθηκε σε όλους εκείνους που κάλυψαν μια συνέντευξη Τύπου θεωρείται ότι μπορεί να γίνει αποδεκτό (εφόσον η αξία του βρίσκεται σε λογικά -ηθικώς μη μεμπτά όρια), σε σύγκριση με ένα δώρο που δόθηκε κρυφά και ατομικά, ενδεχομένως σε αντάλλαγμα για ένα ορισμένο είδος της κάλυψης. Πολλές φορές, ιδιαίτερα σε αποστολές εκτός συνόρων, προσφέρονται δώρα στο πλαίσιο της φιλοξενίας. Η μη αποδοχή του δώρου, σε αυτήν την περίπτωση, θα μπορούσε να προσβάλει τον οικοδεσπότη. Στις περιπτώσεις που το δώρο είναι ιδιαίτερα ακριβό και μπορεί να εκληφθεί ως απόπειρα επηρεασμού της ποιότητας του τελικού δημοσιογραφικού «προϊόντος», προτείνεται είτε η επιστροφή του εκ των υστέρων, είτε η προσφορά του για φιλανθρωπικούς σκοπούς αργότερα. Δωρεάν εισιτήρια για παραστάσεις, αθλητικές διοργανώσεις και πάσης φύσεως θεάματα μπορεί να εντάσσονται στο πλαίσιο της διευκόλυνσης της άσκησης του επαγγέλματος. Κατά συνέπεια, η αποδοχή τους δεν είναι, καταρχήν, κάτι κακό για τον επαγγελματισμό του/της δημοσιογράφου, αρκεί φυσικά αυτά να μην καταλήγουν σε χέρια τρίτων, ασχέτων με το επάγγελμα προσώπων. Εκπτώσεις από εταιρείες Πληροφορικής, αεροπορικές εταιρείες κ.λπ. πρέπει να γίνονται αποδεκτές μόνο εάν προσφέρονται και σε άλλου τύπου εταιρείες. Ακόμη και για δημοσιογράφους που στα ρεπορτάζ τους παρουσιάζουν πάντοτε τις απόψεις τρίτων, η αποδοχή και η προσφορά δώρων μπορεί να θεωρηθεί ως παραβίαση του επαγγελματισμού. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν πρόκειται για δώρα που δίνονται εκ των υστέρων και μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελούν ανταμοιβή για κάποια συγκεκριμένη υπηρεσία (π.χ. στα μέλη μιας επιτροπής Δημοσιογράφων που ψηφίζουν για την ανάδειξη της καλύτερης ταινίας, του καλύτερου βιβλίου, του καλύτερου αυτοκινήτου κ.λπ.). Τέτοια δώρα πρέπει να επιστρέφονται και, μάλιστα, η επιστροφή αυτή να δημοσιοποιείται με εύσχημο τρόπο.

  • Στην περίπτωση που κάποιο φυσικό πρόσωπο ή ίδρυμα προσφέρει ένα ποσό για ένα συγκεκριμένο θέμα, και εκδηλώσει επιθυμία για προεπισκόπηση ή παρέμβαση στο περιεχόμενο του άρθρου, ο δημοσιογράφος οφείλει να καταγγείλει το θέμα
  • Οι αναγνώστες πρέπει να έχουν πλήρη εικόνα για τη χρηματοδότηση (δωρητές, χορηγοί, υποστηρικτές)
  • Στην περίπτωση βραβείων που προέρχονται από μη δημοσιογραφικούς ομίλους, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια και το μοντέλο σχέσης που μπορεί να διατηρείται μεταξύ των δύο πλευρών
  • Οι Δημοσιογράφοι δεν δέχονται βραβεία από επιχειρηματικούς οργανισμούς, έστω κι αν οι τελευταίοι δεν έχουν καμιά ιδεολογική τοποθέτηση. Αυτό ισχύει ακόμη και στην περίπτωση που η βράβευση, ναι μεν έρχεται από κάποιο δημοσιογραφικό όμιλο, αλλά αναφέρεται το όνομα κάποιας εταιρείας ως χορηγού
  • Στην περίπτωση διάκρισης χωρίς να έχει προηγηθεί εκ μέρους του / της δημοσιογράφου ενδιαφέρον συμμετοχής, τότε ο Οργανισμός -ή ο δημοσιογράφος του- έχει την επιλογή να αρνηθεί το βραβείο, με δημόσια δήλωσή του ή με γραπτή επιστολή προς τους διοργανωτές
  • Μπορεί να δεχτεί το βραβείο ο δημοσιογράφος, ακόμη και να δημοσιεύσει το γεγονός της βράβευσης, αποκλείοντας όμως οποιαδήποτε υπόνοια εκδούλευσης
  • Μπορεί, τέλος, να αγνοήσει εντελώς τη βράβευση, μη μπαίνοντας στη διαδικασία να την αποδεχτεί ούτε να τη δημοσιοποιήσει
  • Εξυπακούεται ότι ο δημοσιογράφος δεν θα πρέπει να έχει δεχθεί κάποιου είδους δώρο, υλικό ή χρηματικό, από τον φορέα που διοργανώνει τον διαγωνισμό ούτε να έχει προσωπικές σχέσεις με κάποιον από την κριτική επιτροπή
  • Το είδος και η αξία του δώρου επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό, τόσο τη στάση που θα κρατήσει ο δημοσιογράφος όσο και τον αντίκτυπο στην κοινή γνώμη. Εφόσον το δώρο είναι ευτελές, δεν δημιουργείται πρόβλημα. Για δώρα μεγαλύτερης αξίας (π.χ. ένα ακριβό κινητό τηλέφωνο) πρέπει να χαρίζονται σε φιλανθρωπικές οργανώσεις ή να επιστρέφονται
  • Σε κάθε περίπτωση, η εξαργύρωση ενός δώρου ή η μεταπώλησή του από τον δημοσιογράφο-αποδέκτη είναι παντελώς απαράδεκτη, καθώς ενισχύει την αίσθηση του χρηματισμού
  • Όταν το δώρο προσφέρεται προσωπικά σε έναν δημοσιογράφο ή σε μια ομάδα Δημοσιογράφων για την κάλυψη μιας συνέντευξης Τύπου θεωρείται ότι μπορεί να γίνει αποδεκτό (εφόσον η αξία του βρίσκεται σε λογικά -ηθικώς μη μεμπτά όρια)
  • Πολλές φορές, ιδιαίτερα σε αποστολές εκτός συνόρων, προσφέρονται δώρα στο πλαίσιο της φιλοξενίας. Η μη αποδοχή του δώρου, σε αυτήν την περίπτωση, θα μπορούσε να προσβάλει τον οικοδεσπότη
  • Στις περιπτώσεις που το δώρο είναι ιδιαίτερα ακριβό προτείνεται η προσφορά του για φιλανθρωπικούς σκοπούς
  • Δωρεάν εισιτήρια για παραστάσεις, αθλητικές διοργανώσεις και πάσης φύσεως θεάματα μπορεί να εντάσσονται στο πλαίσιο της διευκόλυνσης της άσκησης του επαγγέλματος. Κατά συνέπεια, η αποδοχή τους δεν είναι, καταρχήν, κάτι κακό για τον επαγγελματισμό του / της δημοσιογράφου
  • Εκπτώσεις από εταιρείες Πληροφορικής, αεροπορικές εταιρείες κ.λπ. πρέπει να γίνονται αποδεκτές μόνο εάν προσφέρονται και σε άλλους
  • Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν πρόκειται για δώρα που δίνονται εκ των υστέρων και μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελούν ανταμοιβή για κάποια συγκεκριμένη υπηρεσία. Τέτοια δώρα πρέπει να επιστρέφονται και, μάλιστα, η επιστροφή αυτή να δημοσιοποιείται με εύσχημο τρόπο

ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ

Συμπληρώστε όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά, για να γίνετε μέλος της ΕΝ.Ε.Δ