Κώδικας Δεοντολογίας

ΤΕΚΜΗΡΊΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΟΥ ΑΠΌ ΧΡΉΣΤΕΣ


Στη σύγχρονη εποχή, η ικανότητα της συγκέντρωσης περιεχομένου -ύλης-ειδήσεων, από κοινωνικά δίκτυα και άλλες πηγές, όπως είναι τα Μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media), συνιστά ένα απαραίτητο εργαλείο για τον δημοσιογράφο. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η χρήση αυτού του εργαλείου πρέπει να γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται η εγκυρότητα της παρεχόμενης πληροφορίας, καθώς το περιεχόμενο από κοινό ή άγνωστους δρώντες τείνει να γίνει όχημα διασποράς παραπληροφόρησης και θεωριών συνωμοσίας. Ως Περιεχόμενο που δημιουργείται από τους Χρήστες (User Generated Content-UGC) ορίζεται κάθε μορφή περιεχομένου, όπως blogs, wikis, συζητήσεις σε φόρουμ, αναρτήσεις, συζητήσεις σε chat rooms, tweets, podcasting, ψηφιακές εικόνες, βίντεο, ηχητικά αρχεία, διαφημίσεις και οποιαδήποτε άλλη μορφή οπτικοακουστικής δομής, η οποία δημιουργήθηκε από χρήστες ενός online συστήματος ή υπηρεσίας, και η οποία είναι συχνά διαθέσιμη μέσω των ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης. Ο όρος UGC χρησιμοποιείται κυρίως στη βιομηχανία των ειδήσεων για περιεχόμενο με συντακτική αξία, το οποίο παράχθηκε από μη δημοσιογράφους. Ο όρος συχνά αναφέρεται στη Δημοσιογραφία των Πολιτών, όταν μέλη του κοινού αποτυπώνουν ειδησεογραφικά γεγονότα με δικά τους Μέσα και συσκευές, είτε κατά τύχη, είτε επειδή εσκεμμένα κυνηγούν/ερευνούν ένα θέμα. UGC μπορεί να βρεθεί μέσω των κοινωνικών δικτύων, αλλά μπορεί εξίσου να δοθεί σ’ έναν ρεπόρτερ στο σημείο όπου διαδραματίζεται το ειδησεογραφικό γεγονός ή να του αποσταλεί. Η συνεργασία με το κοινό δίνει τη δυνατότητα στον δημοσιογράφο, με τη βοήθεια σημαντικών πληροφοριών και εντυπωσιακών εικόνων, να προσδώσει νέα διάσταση στην είδηση που καλύπτει και πολλές φορές σε τέτοιο βαθμό, που σε διαφορετική περίπτωση, είτε θα περνούσε απαρατήρητη είτε θα αντιμετωπιζόταν ως ήσσονος σημασίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, το κοινό είναι αυτό που καλύπτει σε ποσοστό 100% ένα γεγονός. Εσχάτως το υλικό αυτό, ύστερα από επεξεργασία και σύνθεση, ενσωματώνεται στις ειδήσεις με τη μορφή παραγωγής βίντεο εικονικής πραγματικότητας (VR). Ωστόσο, το UGC εγείρει έναν ευρύ προβληματισμό, με ηθικό περιεχόμενο σχετικά με το πόσο ακριβές και έγκυρο είναι το περιεχόμενο που διαμοιράζεται από χρήστες, καθώς και οι διαστάσεις προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της πνευματικής ιδιοκτησίας. Το Μέσο ενθαρρύνει τους δημοσιογράφους να χρησιμοποιούν UGC, εντούτοις δεν παύει να προειδοποιεί ότι θα πρέπει να αποφεύγεται πάση θυσία η δημοσίευση ανακριβειών, που θα οδηγούσαν στην παραπληροφόρηση του κοινού. Γι’ αυτό τον λόγο διαθέτει τα τεχνικά Μέσα και το εξειδικευμένο προσωπικό για την πιστοποίηση της πληροφορίας. Το Μέσο πρέπει να εκπαιδεύει όλο το προσωπικό για τη διενέργεια ελέγχων αξιοπιστίας πηγών και ακρίβειας γεγονότων (verification & fact checking). Οι Δημοσιογράφοι πρέπει να είναι σε θέση να διερευνούν πιο βαθιά μια ιστορία και να αναγνωρίζουν την πόλωση και τον κίνδυνο θερμών διαλόγων ή τη ρητορική του μίσους και τον κεκαλυμμένο ρατσισμό, αποφεύγοντας να κάνουν χρήση τέτοιου περιεχομένου. Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλίζεται η προστασία της προσωπικότητας, της ασφάλειας και των προσωπικών δεδομένων των «άτυπων» συνεργατών. Η επαλήθευση πρέπει να προηγείται οποιασδήποτε άλλης ενέργειας. Ο δημοσιογράφος πρέπει να ελέγχει κάθε UGC, με τη βοήθεια όλων των διαθέσιμων τεχνολογικών και ανθρώπινων Μέσων, μέχρι την επιβεβαίωση της ακρίβειάς της. Εάν η είδηση δεν μπορεί να επαληθευτεί σε ικανοποιητικό βαθμό, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται. Η διαφάνεια είναι ένα μέσο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επαλήθευση μιας είδησης. Εφόσον ένα UGC διαθέτει ένα βασικό επίπεδο αληθοφάνειας, η διάδοσή του (με τη διευκρίνιση ότι πρόκειται για πληροφορία όχι πλήρως εξακριβωμένη) και η ταυτόχρονη έκκληση για επιπλέον πληροφορίες από το κοινό, μπορεί να οδηγήσει στην επιβεβαίωσή της. Όσο περισσότερες λεπτομέρειες συλλέξει ο δημοσιογράφος, τόσο το καλύτερο. Αν τελικά αποδειχθεί ότι η είδηση είναι ανακριβής και ο δημοσιογράφος αντιληφθεί ότι έχει να κάνει με αναξιόπιστο υλικό, θα πρέπει ο ίδιος να εξηγήσει τι ακριβώς συνέβη. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση συνεχίζει να ενέχει τον κίνδυνο εξάπλωσης ανακριβών πληροφοριών και παραπληροφόρησης των αναγνωστών, έστω και πρόσκαιρης. Η προσφυγή στη βοήθεια τρίτων, συμπεριλαμβανομένων άλλων ειδησεογραφικών οργανισμών ή συναδέλφων από άλλα Μέσα Ενημέρωσης, είναι επίσης ένα μέσο που μπορεί να αξιοποιηθεί για την επαλήθευση ενός UGC. Σήμερα, η τεχνολογία δίνει όλα εκείνα τα απαραίτητα εργαλεία για εξακρίβωση της εγκυρότητας περιεχομένου από χρήστες. Όπως δίνει και τη δυνατότητα εξακρίβωσης της αλήθειας μέσω του UGC. Όταν ο δημοσιογράφος χρησιμοποιεί ή αναφέρεται σε UGC, θα πρέπει να είναι σαφής ως προς τον τρόπο αναφοράς του στο περιεχόμενο. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στο ζήτημα της ορθής απόδοσης της πληροφορίας στην πηγή, είτε πρόκειται για λεζάντα φωτογραφίας, είτε για ηχητικό κλιπ, είτε για βίντεο, είτε ακόμη και για γράφημα. Η λήψη άδειας για δημοσίευση πριν από τη χρήση οποιουδήποτε UGC είναι μία υποχρεωτική διαδικασία, καθώς θεωρείται ότι έχει ιδιαίτερη σημασία να ενημερώνει κανείς τον δημιουργό για τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί το υλικό του. Η άδεια μπορεί να είναι γραπτή ή προφορική, επίσημη ή ανεπίσημη. Η προέλευση του UGC θα πρέπει να αναφέρεται σε κάποια περίοπτη θέση της οθόνης ή της ιστοσελίδας με ενεργό υπερσύνδεσμο ή να αναφέρεται από τον δημοσιογράφο, εκτός αν υπάρχουν διαφορετικές οδηγίες από τους ίδιους τους δημιουργούς του περιεχομένου. Όταν ένας δημοσιογράφος επικοινωνεί με έναν απλό άνθρωπο που βρίσκεται σε επικίνδυνη περιοχή -όπως ο τόπος ενός εγκλήματος ή ατυχήματος ή φυσικής καταστροφής ή μια εμπόλεμη ζώνη- θα πρέπει να τον παροτρύνει να παραμείνει σε ασφαλές σημείο. Οι πολίτες -μη επαγγελματίες Δημοσιογράφοι- δεν πρέπει ποτέ να καλούνται να συλλέξουν πληροφορίες σε μέρος που ενδέχεται να υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλειά τους. Μερικές φορές, πρέπει να αποφεύγεται ακόμα και η απλή επικοινωνία με ανθρώπους που θα μπορούσαν να δώσουν κάποιες πληροφορίες, εάν κάτι τέτοιο ενδέχεται να τους θέσει σε κίνδυνο, είτε αποκαλύπτοντας την παρουσία τους στον χώρο είτε επειδή ακόμα και η απλή πράξη της επικοινωνίας μπορεί να τους αποσπάσει την προσοχή, με αποτέλεσμα τη χαλάρωση των επιβαλλόμενων μέτρων ασφαλείας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι καλύτερα να περιμένει ο δημοσιογράφος μέχρι να περάσει ο κίνδυνος. Οι Δημοσιογράφοι πρέπει να είναι σε θέση να αντιληφθούν τη συναισθηματική κατάσταση του «πολίτη δημοσιογράφου» και να θυμούνται ότι μπορεί ακόμα και να σπείρουν τον πανικό, δίνοντας οι ίδιοι για πρώτη φορά ανησυχητικές πληροφορίες στους ανθρώπους με τους οποίους επικοινωνούν. Θα πρέπει, επίσης, να επιδεικνύεται ιδιαίτερη ευαισθησία κατά την επικοινωνία με ανθρώπους που μόλις έχουν υποστεί μια σημαντική προσωπική απώλεια. Σε τέτοιες καταστάσεις θα πρέπει ενδεχομένως να αποφεύγεται η συλλογή πληροφοριών UGC. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται με τη διαχείριση της εικόνας, καθώς η αποκάλυψη της ταυτότητας ανθρώπων που εμφανίζονται, ενδεχομένως χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν, σε φωτογραφίες ή βίντεο, μπορεί να τους θέσει σε κίνδυνο. Κατά συνέπεια, πρέπει να επιδιώκεται η συναίνεση των ανθρώπων αυτών πριν από τη δημοσίευση-προβολή τέτοιου τύπου περιεχομένου, αλλιώς θα πρέπει είτε να περικόπτονται οι εικόνες αυτές είτε να καλύπτονται τα πρόσωπά τους. Θα πρέπει, δηλαδή, να προηγείται της δημοσίευσης κάποια επεξεργασία, που θα εγγυάται ότι δεν θα μπορεί να γίνει ταυτοποίηση των εμφανιζομένων.

  • Το Μέσο ενθαρρύνει τους δημοσιογράφους να χρησιμοποιούν UGC, αλλά δεν παύει να προειδοποιεί ότι θα πρέπει να αποφεύγεται πάση θυσία η δημοσίευση ανακριβειών
  • Ο δημοσιογράφος έχει τις γνώσεις και τα τεχνικά Μέσα για την πιστοποίηση της πληροφορίας
  • Οι Δημοσιογράφοι αναγνωρίζουν την πόλωση και τον κίνδυνο θερμών διαλόγων ή τη ρητορική του μίσους και τον κεκαλυμμένο ρατσισμό, αποφεύγοντας να κάνουν χρήση τέτοιου περιεχομένου
  • Εάν η πληροφορία δεν μπορεί να επαληθευτεί σε ικανοποιητικό βαθμό, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται
  • Η διαφάνεια είναι ένα μέσο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επαλήθευση μιας είδησης. Η διάδοσή του (με τη διευκρίνιση ότι πρόκειται για πληροφορία όχι πλήρως εξακριβωμένη ώστε να αποφευχθεί η εξάπλωση ανακριβών πληροφοριών) και  ταυτόχρονη έκκληση για επιπλέον πληροφορίες από το κοινό, μπορεί να οδηγήσει στην επιβεβαίωσή της
  • Όσο περισσότερες λεπτομέρειες συλλέξει ο δημοσιογράφος, τόσο το καλύτερο. Αν τελικά αποδειχθεί ότι η είδηση είναι ανακριβής και ο δημοσιογράφος αντιληφθεί ότι έχει να κάνει με αναξιόπιστο υλικό, θα πρέπει ο ίδιος να εξηγήσει τι ακριβώς συνέβη
  • Η προσφυγή στη βοήθεια τρίτων, συμπεριλαμβανομένων άλλων ειδησεογραφικών οργανισμών ή συναδέλφων από άλλα Μέσα Ενημέρωσης, είναι επίσης ένα μέσο που μπορεί να αξιοποιηθεί για την επαλήθευση ενός UGC
  • Η λήψη άδειας για δημοσίευση πριν από τη χρήση οποιουδήποτε UGC είναι μία υποχρεωτική διαδικασία. Η άδεια πρέπει να αποδεικνύεται
  • Η προέλευση του UGC θα πρέπει να αναφέρεται σε κάποια περίοπτη θέση ή να αναφέρεται από τον δημοσιογράφο, εκτός αν υπάρχουν διαφορετικές οδηγίες από τους ίδιους τους δημιουργούς του περιεχομένου
  • Όταν ένας δημοσιογράφος επικοινωνεί με έναν απλό άνθρωπο που βρίσκεται σε επικίνδυνη περιοχή -όπως ο τόπος ενός εγκλήματος ή ατυχήματος ή φυσικής καταστροφής ή μια εμπόλεμη ζώνη- θα πρέπει να τον παροτρύνει να παραμείνει σε ασφαλές σημείο
  • Οι μη επαγγελματίες Δημοσιογράφοι δεν πρέπει ποτέ να καλούνται να συλλέξουν πληροφορίες σε μέρος που ενδέχεται να υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλειά τους
  • Μερικές φορές, πρέπει να αποφεύγεται ακόμα και η απλή επικοινωνία με ανθρώπους που θα μπορούσαν να δώσουν κάποιες πληροφορίες, εάν κάτι τέτοιο ενδέχεται να τους θέσει σε κίνδυνο, είτε αποκαλύπτοντας την παρουσία τους στον χώρο είτε επειδή ακόμα και η απλή πράξη της επικοινωνίας μπορεί να τους αποσπάσει την προσοχή, με αποτέλεσμα τη χαλάρωση των επιβαλλόμενων μέτρων ασφαλείας
  • Οι Δημοσιογράφοι πρέπει να είναι σε θέση να αντιληφθούν τη συναισθηματική κατάσταση του «δημοσιογράφου-πολίτη» και να θυμούνται ότι μπορεί ακόμα και να σπείρουν τον πανικό, δίνοντας οι ίδιοι για πρώτη φορά ανησυχητικές πληροφορίες στους ανθρώπους με τους οποίους επικοινωνούν
  • Θα πρέπει, επίσης, να επιδεικνύεται ιδιαίτερη ευαισθησία κατά την επικοινωνία με ανθρώπους που μόλις έχουν υποστεί μια σημαντική προσωπική απώλεια. Σε τέτοιες καταστάσεις θα πρέπει ενδεχομένως να αποφεύγεται η συλλογή UGC
  • Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται με τη διαχείριση της εικόνας, καθώς η αποκάλυψη της ταυτότητας ανθρώπων που εμφανίζονται, ενδεχομένως χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν, σε φωτογραφίες ή βίντεο, μπορεί να τους θέσει σε κίνδυνο

ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ

Συμπληρώστε όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά, για να γίνετε μέλος της ΕΝ.Ε.Δ