Αγαπητά μέλη,

Επιθυμώ να σας ενημερώσω για την θεσμοθέτηση του δικαιώματος διεκδίκησης αμοιβής των εκδοτών από τις ψηφιακές πλατφόρμες, σε συνέχεια της ψήφισης του νομοσχεδίου* το οποίο αφορά ενσωμάτωση κοινοτικής οδηγίας, και το οποίο παρέμενε σε εκκρεμότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η Ένωσή μας, από την πρώτη στιγμή, έκανε μεγάλη προσπάθεια για την ολοκλήρωση της διαδικασίας νομοθέτησης αφού έτσι δίνεται η δυνατότητα στους εκδότες να διεκδικήσουν σημαντικές αμοιβές από τις πλατφόρμες, μια διαδικασία που έχει ήδη ξεκινήσει σε αρκετές Ευρωπαϊκές χώρες.

Ομολογουμένως, οι αντιξοότητες ήταν πολύ σημαντικές, αφού η Google μέσω των δικηγόρων της ασκούσε πιέσεις προκειμένου το νομοσχέδιο να είναι ανώδυνο και δυσλειτουργικό όσον αφορά τις δεσμεύσεις της διαδικασίας διαπραγμάτευσης. Τελικά οι θέσεις της Ένωσής μας πέρασαν σε σημαντικό βαθμό στο άρθρο 18 όπως θα διαβάσετε παρακάτω, αφού προηγουμένως αναγκαστήκαμε να προσφύγουμε με επιστολή μας -από κοινού και με την ΕΙΤΗΣΕΕ- ακόμη και στον Πρωθυπουργό, προκειμένου να ακουστούν οι σημαντικές παρατηρήσεις που είχαμε, ώστε  το νομοσχέδιο να είναι λειτουργικό. Τέλος, να επισημάνουμε πως οι περισσότερες προτάσεις μας έγιναν αποδεκτές και από τις υπόλοιπες ενδιαφερόμενες ενώσεις, και έτσι επιτεύχθηκε, σε μεγάλο βαθμό, κοινή γραμμή.

Το τελικό αποτέλεσμα μας δικαιώνει, και τώρα θα πρέπει να επεξεργαστούμε τα επόμενα βήματά μας.

Ακολουθεί συνοπτικά ενημερωτικό σημείωμα για τις βασικές αρχές του νομοσχεδίου:

I. Ψηφίστηκε σε συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής, το νομοσχέδιο σχετικά με την ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/790 στην ελληνική έννομη τάξη, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη θεσμοθέτηση του δικαιώματος των εκδοτών τύπου να διεκδικήσουν αμοιβή από μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες (λ.χ. Google, Meta κλπ.) λόγω της επιγραμμικής (online) χρήσης από αυτές του ειδησεογραφικού περιεχομένου τους.

II. Με βάσει τα ανωτέρω και προς ενημέρωσή σας, παραθέτουμε κατωτέρω τις σημαντικότερες αλλαγές μεταξύ του αρχικού κατατεθειμένου νομοσχεδίου και του τελικώς ψηφισθέντος κειμένου νόμου, μερικές εκ των οποίων μάλιστα είχαν προταθεί από την Ένωσή μας:

1. Ως προς τα κριτήρια για τον καθορισμό της αμοιβής των Εκδοτών.

Στο νομοσχέδιο ως κριτήρια για τον καθορισμό της αμοιβής των εκδοτών περιλαμβάνονταν μεταξύ άλλων τα οικονομικά οφέλη που θα προέκυπταν από τις δημοσιεύσεις και για τα δύο μέρη (εκδότες και πλατφόρμες) όσον αφορά την προβολή και τα διαφημιστικά έσοδα. Κατόπιν, ωστόσο, σχετικού αιτήματός μας, απαλείφθηκε η φράση «και για τα δύο μέρη» και πλέον στον ψηφισθέντα νόμο τέθηκαν μεν ως κριτήρια τα οικονομικά οφέλη, αλλά χωρίς να υπάρχει ειδική αναφορά περί υποχρέωσης των εκδοτών να παρέχουν τα στοιχεία αυτά προκειμένου να συνυπολογισθούν στο ύψος της αμοιβής που θα λάβουν. Άλλωστε, όπως τονίσαμε στις κατατεθειμένες έγγραφες προτάσεις μας επί του νομοσχεδίου κατά τη δημόσια διαβούλευση αυτού, τα οικονομικά οφέλη που αποκομίζει ο εκάστοτε εκδότης από την εκμετάλλευση του δικού του ειδησεογραφικού περιεχομένου δεν έχουν καμία σχέση με την αμοιβή που οφείλει ο πάροχος υπηρεσιών διαδικτύου (πλατφόρμες) για τη χρήση του περιεχομένου των εκδοτών τύπου. Επιπλέον, θα ήταν πρακτικά αδύνατον για τον εκδότη τύπου να συσχετίσει ποιο μέρος των δικών του εσόδων οφείλεται σε δραστηριότητα των παρόχων υπηρεσιών διαδικτύου.

2. Ως προς την προθεσμία εντός της οποίας μπορεί να απευθυνθεί το κάθε μέρος στη Γνωμοδοτική Επιτροπή της ΕΕΤΤ.

Στο νομοσχέδιο αναφερόταν ότι αν εντός 30 ημερών από την υποβολή αίτησης για έναρξη διαπραγμάτευσης μεταξύ των μερών δεν επιτευχθεί συμφωνία για το ύψος της αμοιβής, κάθε μέρος μπορούσε εντός των επόμενων 30 ημερών να απευθυνθεί με αίτημα στην Επιτροπή της ΕΕΤΤ για να γνωμοδοτήσει επί της διαφοράς.  Αντίθετα, στο κείμενο του νόμου που ψηφίσθηκε, το χρονικό διάστημα των 30 ημερών  εντός του οποίου τα μέρη έπρεπε να επιτύχουν συμφωνία πριν στραφούν στην Επιτροπή  αντικαταστάθηκε με αυτό των 60 ημερών.

3. Ως προς τη δυνατότητα δικαστικής χρήσης της εμπιστευτικής γνωμοδότησης της ΕΕΤΤ.

Σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας μεταξύ εκδοτών τύπου και πλατφορμών η διαδικασία ενώπιον της ΕΕΤΤ ολοκληρωνόταν σύμφωνα με το νομοσχέδιο με την έκδοση εμπιστευτικής γνωμοδότησης από μέρους της ΕΕΤΤ, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά περί της δυνατότητας δικαστικής χρήσης αυτής. Ωστόσο, η διατύπωση αυτή όπως αναφέρθηκε και στις έγγραφες προτάσεις μας επί του νομοσχεδίου καθιστούσε τη γνωμοδότηση αυτή πρακτικά ατελέσφορη, αφού δεν θα μπορούσαν  τα μέρη να την επικαλεστούν ενώπιον των δικαστηρίων. Κατόπιν, δε, αποδοχής του σχετικού αιτήματος μας, στο τελικό σχέδιο του ψηφισθέντος νόμου γίνεται ρητή αναφορά περί της δυνατότητας δικαστικής χρήσης της ως άνω εμπιστευτικής γνωμοδότησής της Επιτροπής.

4. Ως προς τη δυνατότητα διακοπής της διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής σε περίπτωση που εν τω μεταξύ επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των μερών επί του ύψους της αμοιβής.

Σε αντίθεση με το νομοσχέδιο, το ψηφισθέν κείμενο του νόμου ορίζει ρητά τη δυνατότητα των μερών σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής καταλήξουν σε συμφωνία για το ύψος της αμοιβής να ενημερώσουν με κοινή δήλωσή τους την Επιτροπή, η οποία θα απόσχει από περαιτέρω ενέργειες.

IV. Δυνάμει των ανωτέρω εκτιμούμε ότι το κείμενο του νόμου κινείται προς την ορθή κατεύθυνση, δεν μπορούμε ωστόσο να μην παρατηρήσουμε ότι αρκετά κρίσιμα θέματα ρυθμίζονται ατελώς. Παρά ταύτα δεν πρέπει να παραβλέψουμε το γεγονός ότι μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα αναμονής θεσμοθετήθηκε πλέον και στη χώρα μας το δικαίωμα των εκδοτών τύπου για την αναζήτηση σχετικής αμοιβής από τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, το οποίο αποτελεί σημαντικό βήμα για τον κλάδο μας.